Nietrzymanie moczu - przyczyny, objawy i leczenie

Z tego artykułu dowiesz się, że:

  • Nietrzymanie moczu występuje bardzo często, nie tylko u osób starszych.
  • Główną przyczyną utraty kontroli nad pęcherzem jest osłabienie siły mięśni dna miednicy. Poza nim nietrzymanie moczu może być skutkiem działania różnych innych czynników.
  • Każdorazowy mimowolny wyciek moczu powinien skłonić Cię do zasięgnięcia opinii lekarza, tym bardziej jeśli zdarza się coraz częściej.
  • Nietrzymanie moczu można i trzeba leczyć.

 

Problem utraty kontroli nad pęcherzem, określany zjawiskiem nietrzymania moczu (NTM), jest dość powszechny. Dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn w różnym wieku. O jego wystąpieniu świadczą takie objawy jak m.in. mimowolne upuszczanie moczu czy też uczucie ciągłego parcia na pęcherz. NTM wiąże się z dużym dyskomfortem i często bywa przyczyną obniżenia jakości życia, dlatego warto je leczyć. Co powoduje nietrzymanie moczu i w jaki sposób je leczyć? Spróbujmy poszukać odpowiedzi na te pytania.

Nietrzymanie moczu i jego objawy

Mianem nietrzymania moczu określa się mimowolne, czyli odbywające się poza świadomością pacjenta upuszczanie moczu – od kilku kropel aż do znacznej części objętości pęcherza. W zależności od rodzaju problemu i związanej z nim przyczyny wystąpienia utraty kontroli nad pęcherzem do owego wycieku może dochodzić w różnych sytuacjach.

W przypadku najczęściej występującego tzw. wysiłkowego nietrzymania moczu, który jest skutkiem osłabienia siły mięśni dna miednicy, do niekontrolowanego wycieku moczu dochodzi podczas podejmowania zwiększonego wysiłku – np. podnoszenia ciężkich przedmiotów. W tym wypadku mocz może być też upuszczany podczas śmiechu, kichania lub kasłania, kiedy to wzrasta ciśnienie w jamie brzusznej, wywołując zwiększony nacisk na pęcherz. W skrajnych sytuacjach do wycieku moczu może dochodzić niemal w każdej sytuacji, także podczas wykonywania tak rutynowych czynności jak np. zmiana pozycji.

Innym rodzajem nietrzymania moczu, dającym nieco odmienne objawy, jest tzw. naglące nietrzymanie moczu. Zmagające się z nim osoby skarżą się na odczuwanie silnego parcia na pęcherz, po którym po kilku sekundach następuje niekontrolowany wyciek moczu. W tym wypadku czynnikiem wyzwalającym parcie na pęcherz może być nawet niewielki ruch, co sprawia, że do niekontrolowanego oddania moczu może dochodzić niemal w każdym momencie, przez całą dobę, np. podczas zmiany pozycji ciała czy też w trakcie stosunku płciowego.

Przyczyny nietrzymania moczu

Główną i najczęściej występującą przyczyną nietrzymania moczu jest osłabienie siły dna mięśni miednicy sprawujących kontrolę nad pęcherzem. Określane również mianem mięśni Kegla, odpowiadają za prawidłowy zaciskanie cewki moczowej. Jeśli ulegną osłabieniu, w sytuacji zwiększonego ciśnienia pojawiającego się w pęcherzu nie są w stanie prawidłowo się zacisnąć, co skutkuje mimowolnym wyciekiem moczu. Jest to tzw. wysiłkowe nietrzymanie moczu.

Inną, równie powszechną przyczyną niekontrolowanego oddawania moczu jest nadaktywność mięśni pęcherza, która skutkuje pojawiającym się nagle silnym parciem prowadzącym do mimowolnego wycieku moczu. Jest to tzw. naglące nietrzymanie moczu. Najczęściej owa nadaktywność jest wynikiem: nadreaktywnego pęcherza, stanu zapalnego pęcherza, chorób neurologicznych, a u mężczyzn również przerostem gruczołu krokowego (prostaty).

U niektórych osób wymienione przyczyny mogą ze sobą współwystępować. Wówczas mówi się o tzw. mieszanym nietrzymaniu moczu.

Do innych przyczyn wywołujących NTM zalicza się: zażywanie niektórych leków; spożywanie dużej ilości napojów moczopędnych (w tym ziół), niewłaściwą dietę obfitującą w ostre przyprawy oraz duże ilości sztucznych słodzików, przebyte interwencje chirurgiczne, u kobiet także ciążę i poród.

Jak leczyć nietrzymanie moczu?

Analizując przytoczone przyczyny nietrzymania moczu, można zauważyć, iż problem ten wbrew powszechnej opinii nie dotyczy tylko i wyłącznie osób starszych. Na jego wystąpienie może być bowiem narażony niemal każdy, bez względu na wiek czy płeć.

NTM jest dolegliwością niezwykle przykrą w swoich skutkach, która bardzo mocno oddziałuje na komfort życia, znacznie go pogarszając. Pojawienie się objawów utraty kontroli nad pęcherzem dla wielu osób jest źródłem dużego stresu, który zniechęca ich do zasięgnięcia opinii lekarza. Tymczasem zwlekanie z podjęciem odpowiedniego leczenia przyczynia się do nasilenia objawów i pogorszenia samopoczucia. Do odbycia wizyty u lekarza pierwszego kontaktu powinno skłonić każdorazowe mimowolne oddanie choćby kilku kropel moczu, nawet jeśli występuje sporadycznie.

Sposób leczenia nietrzymania moczu w dużej mierze uzależniony jest od rodzaju przyczyny wywołującej utratę kontroli nad pęcherzem. Dlatego bardzo istotną rolę w przebiegu całego procesu odgrywa właściwa diagnoza, która powinna opierać się na dokładnym wywiadzie medycznym połączonym z wykonaniem podstawowych badań. Po zapoznaniu się z ich wynikami lekarz pierwszego kontaktu może wydać skierowanie do lekarza specjalisty – urologa lub ginekologa.

Do najczęstszych, a przy tym najbardziej skutecznych metod leczenia nietrzymania moczu zalicza się leczenie zachowawcze polegające na zmianie stylu życia i pozostawaniu pod kontrolą lekarską, leczenie farmakologiczne oraz leczenie operacyjne. Wybór właściwej metody leczenia podyktowany jest stopniem nasilenia objawów oraz poziomem zaawansowania dolegliwości.

Walcząc ze skutkami nietrzymania moczu na co dzień, warto korzystać ze specjalistycznych chłonnych produktów higienicznych, które pomagają zmniejszyć odczuwany dyskomfort. Należą do nich chociażby wkładki TENA oraz bielizna chłonna, zapewniające skuteczną i dyskretną ochronę przed przeciekaniem. Ich stosowanie pomaga poczuć się pewnie w każdej sytuacji, przyczyniając się tym samym do poprawy komfortu życia.

Nietrzymanie moczu – profilaktyka

Dużą rolę w skuteczności leczenia, zwłaszcza wysiłkowego nietrzymania moczu odgrywają ćwiczenia polegające na wzmacnianiu mięśni dna miednicy. Ich wykonywanie pomaga złagodzić, a niekiedy niemal całkiem wyeliminować objawy NTM, a przy tym pełni bardzo ważną funkcję w zakresie profilaktyki, ograniczając ryzyko utraty kontroli nad pęcherzem. Istotną rolę w tym względzie odgrywa poprawność ich wykonywania oraz systematyczność. Przyjmuje się, że aby móc zauważyć pierwsze efekty ćwiczenia mięśni Kegla należy wykonywać w czasie nie krótszym niż 3 miesiące. Najlepiej aby ćwiczenia odbywały się we współpracy z fizjoterapeutą, ściśle według jego wskazówek. Bardzo ważna jest przy tym technika i umiejętność właściwego rozpoznania mięśni Kegla, które należy zaciskać według określonego przez fizjoterapeutę schematu. Dzięki temu wzmocnieniu ulegną odpowiednie grupy mięśni, co w realny sposób pomoże przywrócić ich sprawność, tym samym ograniczając mimowolne upuszczanie moczu. Pomocne w ich rozpoznaniu jest zaciskanie mięśni, dokładnie tak jak ma to miejsce w sytuacji przerywania oddawania moczu przy jednoczesnym włożeniu palca do pochwy u kobiet, u mężczyzn zaś do odbytu. Jeśli zaciskana jest są prawidłowa grupa mięśni, wówczas na palcu powinien dać się poczuć wyraźny ucisk. Stopniowo częstotliwość wykonywania ćwiczeń może ulec ograniczeniu. Ważne jednak, by nawet w przypadku zredukowania objawów nietrzymania moczu, z nich nie rezygnować, traktując je jako działanie profilaktyczne, ograniczające ryzyko ponownej utraty kontroli nad pęcherzem.


Autor: Lek. Ewa Pszenna

Internista